A classic never goes out of style

ԱԴԱՄԻ ԳԱԼԸ

 

 

ՀԱՐՑԱԶՐՈՒՅՑ ԼԵՎՈՆ ԽԵՉՈՅԱՆԻ ՀԵՏ

 

 

 

 

Ո՞վ է գրողը: Բանաստեղծի մասին ասում են, թե նա Աստծո քարտուղարն է: Կարո՞ղ ենք նույնը կրկնել արձակագրի պարագայում:

Ինչո՞վ է զբաղված գրողը: Ամբողջ կյանքում գրելգրելԵթե ընդունենք, որ յուրաքանչյուր մարդու կյանքի ողջ տևողության ընթացքում կատարած յուրաքանչյուր ֆիզիկական կամ մտավոր շարժում ճշմարտություն հայտնագործելու ճիգ ու մղում է, ապա գրողի ինչի՞ն է պետք անընդհատ նույն մտավոր ու ֆիզիկական շարժում անելը` գիր գրելը: Չէ՞ որ առանց դրա էլ պիտի հասներ կամ չհասներ կյանքի ճշմարտությանը կամ ճշմարտություններին, ասենք, օրինակ, ուտելով, խմելով, շնչելով, փորելով, ծառ տնկելով, սիրելով, երեխա ունենալով, հիվանդանալով, ատելով, մեռնելով, վերջապեսԻնչու՞ է գրում, գրում

 

– Ինքս էլ չգիտեմ` ի՞նչ է գրականությունը: Երբ նրա վերաբերյալ կարճ, ավարտուն ձևակերպմամբ նման հարց են տվել, միշտ զայրույթ է առաջացրել: Իսկ ի՞նչ է մարդկային ԴՆԹ-ի միայն մեկ մոլեկուլում հարյուր միլիարդ ատոմ պարունակվելը, ի՞նչ է պատերազմը, իսկ ի՞նչ են աստղերը կամ աստղը, որ արդեն հանգել է նախաստեղծ աշխարհարարման օրերին, բայց հազարավոր տարիներ առաջ ճանապարհ ընկած նրա լույսն այսօր է մեզ հասնում, քանի՞ սերունդներ են այդ ընթացքում եկել-գնացել, քանի՞ քաղաքակրթություններ են կործանվել, քանի՞սն են ծաղկել: Խավար գիշերներին բաց օվկիանոսներում հայտնված քանի՞ նավավարներ են այդ պատրանքային աստղով կողմնորոշվելով` մարդկության լավագույն գանձերով լցված թանկագին նավերը ափ հասցրել, նրանցից քանի՞սն են իրականում չեղած աստղի խաբկանքին հավատալով ճանապարհ ընկել, բախվելով խութերին` խորտակվել:

Իսկ ի՞նչ է` սկզբից էր Բանը, և Բանը Աստծո մոտ էր… Ծագում և ավարտ չունեցող առեղծվածային նախադասությունը: Գուցե Բանը որպես Հավիտենությունը ճանաչելու իղձ է դրվել գրողի սրտի մեջ, որ ողջ կյանքի ընթացքում ընկնել-ելնելով` բոլոր շրջադարձերին, ջրհորների մոտ մոգական այդ միակ խոսքն է փնտրում, որը զորություն պիտի ունենար` ազդելու իրականության վրա, մեղմելու աշխարհից` մարդուն հեղեղող, հալումաշ անող վախերը, մահվան հետ դեմառդեմ միայնակ մնալու սարսափը, մինչև դրախտի դռները հասնելը ամայի ճանապարհներին ուղեկցող ոչ մի հրեշտակի չհանդիպելու զարհուրանքը: Այդ խոսքին հանդիպելու նպատակով է գրիչ վերցրած օրվանից նա դերվիշի նման թափառումների ելնում` մի ոտքը Ադամի արարման կավին է լինում, մյուսը` երկնքում, որտեղ Բանից ծագող սկիզբն է:

 

Իսկ ի՞նչ է պատերազմը:

 

– Պատերազմն այն ժամանակ է սկսվում, երբ շուրջդ` երկնքին, ծառին, ջրին, թռչունին ես նայում, այդ պահին ականանետի բեկորը տանում է գլխիդ կեսը, բոլորը` երկինքը, ծառը, թռչունը, մարդը, կոծող տանեցին գիտեն, որ դու մեռել ես, բացի քեզանից բոլորը գիտեն:

Այս տարածաշրջանում գոյատևելու համար, մեզ նման փոքրաքանակ ազգը, ինքնապահպանության բնազդով երեք ձեռք պիտի ունենա: Երրորդ ձեռքը զենքն է: Դարերի փորձը ապացուցել է` ժողովուրդը, երբ զենք է պահել գոտկատեղին կամ տանը, միայն այդ դեպքում են քրիստոնյա կամ մահմեդական հարևանները նրան հանգիստ թողել: Այսօր էլ աշխարհի գոյատևման համար դարի միտումը զենքն է:

Եթե ավտոմատը համեմատենք լվացքի մեքենայի կամ համակարգչի հետ, կտեսնենք` այնքան է պարզեցվել ոչնչացնելու մեխանիզմը, որ որևէ ուսում, կրթություն պետք չէ, ընդամենը ավտոմատի մեն մի ապահովիչն է պետք իջեցնել, որը կարող է անգամ քաղաքակրթություն չտեսած վայրենին էլ կատարել: Այնինչ, համակարգիչ կիրառելը դասընթացներ է պահանջում, մարդասպանության հետ համեմատած ավելի է բարդացված, տասնյակ կոճակներ է պետք սեղմել` Վան Գոգի «Արևածաղիկները», Հոմերոսի «Իլիականը» գտնելու կամ ամենալուսավոր միտքը նրա կայքերում տարածելու համար:

 

 – Ուրիշների նման դու ևս կարծու՞մ ես, որ այս ունայն կյանքից դժգոհ գրողը իր երազած, պատկերացրած կյանքն է իր գրչով ստեղծագործումստեղծում:

Եթե այո, ապա չէ՞ որ դա միայն իր երևակայած կյանքն է, ինքն է այնտեղ, ի վերջո, իրեն լավ զգում: Հապա ո՞րն է նրա ստեղծածի, գրածի հասարակական անհրաժեշտությունն ու, բարձրագոչ ասած, հնչեղությունը:

 

– Հիմա ուրիշ գրականության, մարդկանց ուրիշ պահանջների ժամանակներ են: Երկրագնդի, հայրենիքի, ընտանիքի համար համընդհանուր բռնած ոչնչացման վախն էլ քո ասած ունայնությունն է ծնում: Կարծում եմ` ոչ թե նրանից վախենալով վիրտուալ աշխարհ է պետք գնալ, այլ ունայնության մեջ ապրելով` նրանից չվախենալու մասին է պետք գրելով խոսել: Երկրաշարժը, պատերազմը, իմաստուն մարդը, անհամաձայնությունը, մեծահարուստը գալիս, ունայնության միջով են անցնում` առաջացնելով նրա շարժումը ու հանկարծ` դատարկ, սառն այդ ոչ մի բանը հավերժական կյանքը վերարտադրող արգանդ է դառնում:

Միշտ կարծում էի` մարդիկ աղքատությունից, իրար հաջորդող աղետներից են ավտոբուսներն ու ինքնաթիռները կահ-կարասիներով բարձած` հանուն տան, հանուն սերնդի, մերը թողած` փախչում օտար բարեկեցիկ երկրներ, հետո հասկացա` այդ ենթադրությունը միակողմանի է, որ կասկածում եմ, եթե այդպես էր, եթե միայն աղքատությունը, ապահովությունն ու աղետն էին պատճառը, այդ դեպքում, ապահով կյանք ձեռք բերելուց հետո ինչու՞ են նորից վերադառնում հարազատ բնակավայրերը: Ինչու՞ է մի սերունդը փախչելով երկրից` ազատվում երկրաշարժից, մյուս սերունդը վերադառնալով` տունը կրկին կառուցում երկրաշարժի ճանապարհին, երբ միանգամայն պարզ է, որ ավերիչ ալիքը ուղենշված` միևնույն երակով է գալիս նրանց տանելու:

Մի՞թե Գյումրիի 1926 թվականի խոշոր և 1988 թվականի ավերիչ երկրաշարժերից հետո քաղաքը դարձյալ նույն տեղում վերակառուցելը դա չի հաստատում:

 Նորից ու նորից կրկնվող իրավիճակները հուշում են. կարծես մարդկությունը տիեզերքի խավար ունայնության մեջ խարխափելով` իր գոյության պատասխանն է որոնում: Ինձ թվում է` նման հուսահատ կեցության պատճառով է գրողը արարում կնոջ երկնային կերպարը, որ զորեղ է երկրաշարժից, պատերազմից, գիտությամբ իմաստնացածից, անհամաձայնությունից, ոսկեբեր մեծահարուստից, հողագնդին հակառակորդ, խարխլող բոլոր ուժերից: Կարողանում է տղամարդուն տանել` հանդիպեցնելու ունայնության իր իսկական ճակատագրի` միայնության հետ:

In non elit tempor mi pulvinar dictum eget ac ipsum. Sed cursus laoreet elit, ut lobortis elit. Aenean quis mollis sem, in tincidunt tortor. Phasellus sit amet convallis felis. Maecenas eget ligula est. Phasellus commodo arcu sit amet ex bibendum lacinia.

Be who you are and say what you feel, because those who mind don’t matter, and those who matter don’t mind.Derrick Addington

Phasellus sed suscipit nunc. Sed quis turpis et nunc congue iaculis. Fusce a elementum dolor, a dignissim dui. Proin rhoncus placerat lorem. Etiam a facilisis nisl, ac efficitur enim. Etiam luctus magna lacinia gravida euismod. Duis vitae elit luctus, vehicula nisi venenatis, suscipit leo.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua. Ut enim ad minim veniam, quis nostrud exercitation ullamco laboris nisi ut aliquip ex ea commodo consequat.

Five Ideas on How to Spend Your Free Time with Benefits

  • Nam vitae tellus nec mi egestas vulputate eget in enim.
  • Etiam cursus ante vitae condimentum iaculis.
  • Nullam ac nunc tincidunt ex bibendum porta ut quis mauris.
  • Quisque aliquet ipsum ac mollis sodales.

Morbi bibendum convallis velit, sed fringilla diam. Nullam ultricies sem vel vestibulum congue. In gravida enim in orci pellentesque, in aliquam felis faucibus.Ut enim ad minim veniam, quis nostrud exercitation ullamco laboris nisi ut aliquip ex ea commodo consequat.

Leave a Reply

Your email address will not be published.

You may use these <abbr title="HyperText Markup Language">html</abbr> tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>